Abstract
The main aim of the paper is to show that credit boom-bust cycles in developing countries might reinforce economic volatility even without market imperfections. We first introduce currency substitution as a factor which becomes intertwined with liquidity preference in the case of a financially liberalized country. Next, we argue that financial reforms which accompany financial liberalization brought about currency substitution within deposits. Consequently, changes in liquidity preference lead to quantity rather than price changes in the form of shifts in the composition of total bank deposits between active and inactive balances. However, since we observe shifts between two different currencies the shifts from active to inactive balances involve currency substitution as well. We argue that changes in liquidity preference being entangled with currency substitution under the circumstances described, act as a built-in macroeconomic destabilize because domestic bank’s reserve requirements are higher for foreign exchange denominated accounts than for those denominated in home currency. Statistical evidence is provided to support the claim by performing a cointegration analysis under structural breaks between total volume of credits of the Turkish commercial banking system and currency substitution indicator. The results revealed that there is a negative relationship between currency substitution and credit expansion.

Key words: Credit Expansion, Currency substitution, Financial Liberalization, Volatility, Liquidity Preference. JEL Classification: F36, E32, F31.

---

Para İkamesi Yerleşik Bir İstikrar Bozma Mekanizması Olabilir mi?

Ozet
Bu çalışmanın amacı, gelişmekte olan ülkelerde yaşanan kredi genişiemesi-daralması süreçlerinin, piyasa aksaklıklarından bağımsız olarak da iktisadi oynaklık yaratabileceğini ele almaktır. Tartışmaya önce mali serbestleşmenin yaşandığı bir ekonomide likitide tercihi ile içiçe geçmiş bir para ikamesi kavramından söz ederek başlyoruz. Daha sonra mali serbestleşmenin ürünü olan mali reformların para ikamesine yol açtığını ve bunun da yerli bankacılık sistemindeki aktif olmayan fonları (inactive balance) yabancı para cinsiden olan mevduatlara yönlendirdiğini ele alıyoruz. Dolayısıyla böyle bir makroekonomik ortamda likidite tercihlerindeki bir değişmenin fiyatlarda değil toplam mevduatların yerli ve yabancı para cinsinden olan hesaplar arasındaki dağılımında bir değişiklikle sonuçlandığını tespit ediyoruz. Ancak aktif ve pasif fonların mevduatlar arası bu hareketinin, aynı zamanda bir para ikamesi yönü olduğunu da vurguluyoruz. Bu tespitlerinden ardında da, yerli bankacılık sisteminde yerli para ve yabancı para cinsinden olan mevduatlara uygulanan zorunlu karşılık oranlarının farklı olduğu durumlarda (yabancı para cinsinden olan mevduatlara uygulanan oran daha yüksektir) para ikamesi sonucu da olan bir likidite tercihi değişikliğinin sözkonusu ekonomide yerleşik (built-in) bir istikrar bozucu olarak işleyebildiğini tartışıyoruz. Teorik tartışmamızı, seçtiğimiz dönem için Türkiye ticari bankacılık sistemindeki kredi genişlemesi değişkeni ve para ikamesi değişkeni arasında yaptığımız bir eşbütünleşme analizi ile destekliyoruz. Ekonometrik analizimiz sonucunda da yapısal kırılmalar olduğu durumda da uzun vadede para ikamesi ile kredi genişlemesi arasında negatif bir ilişki olduğunu ortaya koyuyoruz.

Anahtar Kelimeler: Kredi Genişlemesi, Para İkamesi, Mali Serbestleşme, İktisadi Oynaklık, Likidite Tercihi. JEL Sınıflaması: F36, E32, F31.